Жұмыс бағдарламасы «Бизнес этикасы». Бизнес этикасы


Бизнес этикасы мен бизнес психологиясы

1 лекцияБизнес этикасы мен бизнес психологиясыЖоспар:1. Бизнес этикасы мен бизнес психологиясы туралы жалпы түсінік2. Қазақстандағы бүгінгі күнгі бизнес және оның одан ары қарай дамуы3. Бүгінгі күнгі бизнесмендер және олардың нарық экономика кезіндегіатқаратын ролі

1.1. Бизнес этикасы мен бизнес психологисы туралы жалпы түсінікКәсіпкерліктің этикасы баяғы заманнан келе жатқан оқып үйреніп біліп алуобъектісі болып саналады. Оны ертеде Аристотель өсімқорылықтан кіріс алуғатеңестірген. Ерте заманнан бері бизнес адам қызметінің қажетті бір жүйесіретінде баян етілген. Бизнес этикасын зерттеушілер барлық уақыттакәсіпкерліктің өзекті элементтеріне, оның ішінде ерекше бизнесменнің,өзінің жеке ісінің этикалық түрақтану негізіне аса көңіл аударған.Дегенмен,ең алдымен бұл басылымдағы негізгі түсінік болып саналатын және қарас-тырылатын зат туралы анықтаманы сипаттап алайық. Ол бизнес этикасы.Бизнес – жоғарыда кіріспеде айтқандай-ақ, ол өзінің есебінен, және деөзінің тәуекелділігі мен өзінің жауыпкершілігіне қарызға алған қаражаттыңнемесе өзінің қаражат есебінен іске асырылатын, мақсаты болып тұрақтан-дыру мен кіріс алу үшін жеке ісін дамыту және кәсіпкерлік болып табыла- тынеңбек ұжымының жалпы қоғамдық әлеуметтік проблемаларын шешуге бағытталып,өз еркімен жасалған коммерциялық қызмет.Басқа сөзбен айтқанда, бизнес – ол өзінің және қоғамның қажеттілігінқанағаттандыруға, өзінің ісін, қайта жасап шығаруды кеңейтуге, мекеменіңсапалы өркендеуін пайдаланылану мен кіріс алуға, қаражатты көбейтугебағытталған және тұрақты инновацияларды пайдалануға арналған, өз еркіменжұмыс істейтін әрекетті экономикалық қызмет.Бүгінгі Казақстандағы бизнестің мақсаты – шаруашылық айналымдарды өсіружәне кіріс алу емес, сонымен қатар үздіксіз дағдарыс жағдайында өмір сүруқабілеттілігі.Бизнес этикасы – ол адалдық, ашықтық, айтқан сөзіне сенімділігі, нарықтатұрақталған ережелермен дәстүрлерді қимылдағы заңдарға сәйкес тиімдіпайдаланып жұмыс істеу мүмкіндігіне негізделген істік этика. Нарықтықжағдайда кәсіпкерлік қызметтің қортындысы ең алдымен, бизнесменніңқұзырында болатын материалдар мен қызметкерлер, ондағы адамдардың жұмысістеу сапасы және олардың психологиялық факторлар- ының ерекше маңызыалдын ала анықталады. Бизнес психологиясы, ондағы бүгінгі күндегіорнықтырылып жатқан табысқа жету істік бағыты сияқтанады.Бизнес психологиясы – Басқарудың психологиялық проблемаларымен өзгешешұғылданатын ерекшелігі бар ғылым жүйесі. Бұл жерде оқып біліп үйреніп алуобъектісі ретінде адамдардың ұжымда өзара қарым – қатынасы шыға бастайды.Негізгі психологиялық проблемаларлар:* психолгиялық басқарушылық қызметтің структуралы-функциональ- дықталдануы;* психологиялық талдау құрылымы және басқарушылармен мамандардың,автоматандырылған жұмыс орындарын пайдалану, басқару жүйелерініңавтоматандырылуы;* өндірістік және басқарушылық ұжымдардың және ондағы адамдардың өзарақимылда болуы;* адам және олардың өзара қарым қатнасы, моральді психологиялықжағдайдың қолайлы құрастырылу факторлары;*басшылар және көсемдік, көрнекті адам және бастықтың қызметі, бастықпенбағынышты адамдардың арасындағы қатынас, таңдап алудың психологиялықаспектілері және басқарушы мамандарды өз орындарына орналастыру, басшымамандарды дайындау сұрақтары, қызмет істеушілерді басқарудың психологиялықаспектілері, басқарушылық шешімдерді іске асыру және шешім қабылдаупроцесстеріне әсер ететін факторларды зерттеу.Психология жетістіктерін пайдаланудың арқасында, нарықтыққызметтердің тиімділігін жоғарылатуға мүмкіндік болады. Бұл жүйедегіинновация ішінде мынадай сұрақтарды шешу, мысалы алғашқы ұжымның, жұмыстобының, бригаданың, команданы құрастыру санының тиімділігі; олардыңфункциональдық структурасы; ұжым мүшелерінің психологиялық сыйысушылығы;еңбек мотивациясы оның ішінде басқарушылық қызметтің т.с.с.Бизнесте әдетте үш құрастырылған бөлікті бөліп көрсетеді:* кәсіпкер;* кәсіпкердің жағдайы;* бизнес этикасы;Дау жоқ, бүгінгі бизнестің басты фигурасы – ол таусылмас күші бартабандылықпен, қиындықтардан өте білетін, алға қойылған мақсатқа жетужолында кездесетін кез келген тосқауылды жеңе білетін, стандартсыз ерекшеой сезіммен өзінің бостандығының арқасында басқарушылық шешім қабылдаптұрақты тәуекелдікке баруға дайын адамдар.

1.2. Қазақстандағы бүгінгі күнгі бизнес және оның одан ары қарайдамуы.Біздің елімізде бүгінгі күндері кәсіпкерліктің тиісті орын алуыныңактивтік процестері жүріп жатыр. Бүгінгі күндері бизнеске партия шаруашылықбасқарушылардың орнына дәстүрлі бұрынғы авторитеттерден және коммунистік ойсезімінен өзін босатып алған жаңа адамдар келді. Тек солар экономикажүйесіндегі қайта құру кезінде пайда болған жаңа мүмкіндіктерді іске асырабастады. Қазақстандық кәсіпкердің әлеуметтік түрінде қарама қарсылық, көпмәнді, қиын және бірдей емес. Бұл жаңа класс әртүрлі әлеуметтік адамдарданқұрастырылған:- өзінің көпшілікте көлеңкелі ақша табу стуктураларында қызмет атқарғанбұрынғы жылдардағы кәсікерлерден;- жаңа экономикалық кеңістікте өзінің орнын тапқан және әлеуметтікконверсиядан өткен номенклатуралық өкілдерінен;- өзінің мамандығы бойынша жұмыс істеуден күдер үзгендер мен жастары 30дан асып кеткен творчествалық интелегентциялардан және өндіріс орындарындажұмыс істегендерден;- әле осы күнге дейін мамандық ала алмаған, дегенмен бизнесті жақсыбілетін жас өспірім адамдардан.Бүгінгі күнде Қазақстанда бизнес номенклатуралық өкілдері көп жұмысістейді ( бұрынғы партия және комсомол аппараттарының қызметкерлері),олардың көпшілігі іскерлік қабілеттілігімен ерекшеленеді, көпшіліктеолардың бұрынғы өмірден келе жатқан кең қалыпты байланыстары бүгінгікүндерге дейін әлі жалғасып келе жатыр. Ондай адамдар кәсіпкерлік ұйымдықнегіздерді жақсы біледі.Бизнеске өзінің мамандығы бойынша өз уақытында өзінің жұмыс қызметіжоғары өсе алмай қалған, және де мамандығы тіпті болмаған адамдарда кейінгікездері келе бастады. Біріншіден - өзінің тиісті материальдық қаражаттыкірістер деңгейіне қанағаттанбаған, жоғарғы білімді және кәсіпкерлікмамандықтары бар адамдар бүгінгі күндердегі бизнесте өзінің көпшілігінде.Бүгінгі күндері бизнесте жұмыс істейтіндер, олар Қазақстандағы бизнестікісі алға жүріп тұрған бизнесмендер мен кәсіпкерлер. Олар өздерінің бұрынғыуақытағы бизестен жинаған ақшаларымен нарықты экономика кезіндегі ресмибизнеске келді де өздерінің фирмаларын ресми заңды түрде тіркеп алды.Барлық отандық кәсіпкерлер мен бизнесмендер, шынын айтқанда бизнесэтикасының не екенін өздеріде жақсы түсіне бермейді.Бизнесмендер туралы қарапайым Қазақстандықтар арасында сұраныс жүргізгенкезде, біздің кәсіпкерлер мен бизнесмендердің басты кемшіліктері болып,олардың мәдениетсіздігі байқалды.Көптеген отандық бизнесмендер өздерінің істеп жүрген жұмыстарымен халықалдында өзінің атағын жоғарылатудың орнына, көпшілікте өздерінің кірісітуралы көп ойлап кеткен. Осы тұрғыда өте жиі өзінің міндеттемесін дұрысойдағыдай етіп орындамайтын, партнерлерінің ықыластылығына немқұрайдықарап, оларды ашық алдауға да барған жағдайлары да бар.Дегенмен, өмірде және бизнесте басшылыққа алатын принциптерді, есепкеалмау дүрыс емес, оның себебі олар қимылдағы кәсіпкерліктегі этикалықбарысқа өте қатерлі таңба қалдырады. Сипатты заңдылық: кісілердің білімдікжәне мәдениеттік деңгейі күшті болған сайын, ол соншалықты қоғамның жаңашылэкономикасына жақын, сондай-ақ адам арасындағы істік қатынастарында шындық,тәртіптілік соншалықты аз болады. Бүгінгі Қазақстанда болып жатқан жағдайкөпшілікте шаруашылық жағдайларымен дәлелденеді, ол өз уақтында жалақынытөлемеушілік, төлеген күнде оны уақтылы бермеуі, заңды базалардың қарамақайшылығы, үкіметтік структуралардың көптеген басқару рычагтарын жоғалтуы.Бизнестегі адалдыққа және парасаттыққа жылжудың басты жолы, нарықтыққатнастардың нақты мәдениеттілігі болып экономиканы көтеру бүгінгі кездегіжаңашыл нарыққа өту. Онда шаруашылықты жүргізу жүйесіндегіжағымсыз кемістіктерді туғызатын тарихи, әлеуметтік және мәдениеттікжағдайларды, жоюға мүмкіндік беріледі. Қазақстандағы бизнеске, қоғамдықэтика жағдайларына өзінің көптеген түрлі таңбасын қалдырып, кейбіржағдайларда еліміздің әртүрлі өмір жүйелеріне қарама – қайшылықөзгерістерді тұғызу үстінде қалдырады. Жасырын емес, бүгінгі күндеҚазақстанда діндік факторлар өте тез дамый бастауда. Кәсіпкерлер көптегенқаражатты әртүлі шіркеулер құрылысына жұмсайды. Шіркеудегі дінге шақырудіндік принциптерді қолдануға үгіт насихат жүргізу, Қазақстан бизнесінеөзінің көңлін білдіріп жүргендердің қайта тұуы жаңа этикалық бағалылықтардықұрастыруға үлкен роль атқаруға мүмкіндігі бар.Бизнес этикасы және оған діннің тигізетін әсері Белгілі, дін әр уақыттаадам жатақханасының сондай-ақ принциптерінің сақтаушысы болған және болады,ол адамдардың өзара пайдалылығына, олардың өзара қимылына, бірлесугесүйенеді және шақырады. Моисейдіңалтын ережесін еске алайық - басқалар үшін не істеймін десең өзіңбіл, бірақ өзің үшін де келешекте соны күт және христиандықтың жалпы жұртқабелгілі сегіз парызы. Оны мына төменде көрсетеміз:• Мен – сенің құдайыңмын, сенің менен басқа құдайың болмау керек.* Өзіңді пут жасама, ешқандай көрініс белгісң аспан үстінде, жербетінде, және суда, жер астында: оған шоқынба және оған қызмет етпе.• Бостан бос құдайдың атын атама.* Анаңмен әкеңді құрметтесең саған жақсы болады және сен жер үстінде көпөмір сүресін.• Ешкімді өлтірме• өтірік сөзді сұйме• ұрлама• өтірік айтпаЕсте болу керек, көптеген дүниежүзілік діндік жұйелерде өнегелілікпринциптер көпшілік жағдайда біріне –бірі тура келіп тұрады.Қандай жағдай болған күндеде адам баласы жоғарыдығы принципттерді өзініңболашағы үшін тәртіпті түрде ұстау керек. Жүргізілген зерттеулер бойыншакөрсетілген, еліне және мәдениетіне қарамастан, батыс және шығыс елдеріндедінге сенуші кәсіпкерлер көптеп елеулі жетістіктерде болады. Көпшілікжағдайда ондай кәсіпкерлер бизнестің жаңа мәдениттілігін қалыптастырадыжәне еліктеу үшін үлгі бола бастайды Діннен алған моральдық принциптер,олардың ісіне кедергі жасамайды, айта берсе көмектесе де алады.Бүгінгі кундері Қазақстанның іскерік ортасында тұрақталған жағдай ол,бизнесмендерінің іскерлік тәртіптілігінің жоқтығы, өзіне алған міндеттіорындмаулық және ұқыпсыздығымен, өзінің сөзінде тұралмауы, өзі үшін пайдатабу үшін қызығуы және де басқада тәртіпсіздік, стильмен ерекшеленеді.Сондай жағдайлардың салдарынан біздің жаңадан пайда болған бизнесмендерімізөздерінің тұрақты шет ел әрәптестерімен жұмыстық қатынаста болып, кейбіржағадайларда өздерін тәртіппен алып жүре алмау себебінен пайда табудыңорнына зиянға ұшырап қалып жатады. Дегенмен біздің іскерлік адамдар әдеттеөздерінің жеке компаниялары болғанымен, әдетте оларда беделділік әлі аз.Шет елдерде уақытпен тексерілген әріптестерді ... жалғасы

stud.kz

Бизнес этикасы — реферат

Қазіргі кезде адам көптеген жағдайда ұлттық болып қала береді, яғни оның тұрақты ұлттық сана-сезімі ұлттық-психологиялық бейімделуі бар.

Сондықтан көпұлтты ұйымдағы этникааралық әсерлесудің ерекшеліктерін ескергенде әр түрлі халықтың кейбір этикеттерінің талаптарына және қатынас нормаларына толық тоқталу орынды болып табылады.

Этикетті жағдайлар  көпжақты, бірақ әр жеке жағдай этникаішілік – этника аралық, жасішілік-жасаралық, жынысішілік -жынысаралық сияқты әр түрлі қатынастарды көрсете отырып екі жақты өзгешелігі бар.

 

Негізгі  сұрақтар

 

1 Әдептін денгейлері.

2 Қазақстанда бизнес әдептің  дамыуы.

3 Шағын бизнес кәсіпкерлердің  қыиншылықтары.

Әдебиеттер 

 

1 Веснин В.Р. Основы менеджмента:  учебник. – М. : Изд-во «Триада  Лтд», 1996. – 185 с.

2 Виханский О.С. Менеджмент: учебник  / под ред. А.И.Наумова – 3-е  изд. – М. : Фирма Гардарика, 1998. –  120 с.

3 Герчикова И.Н. Менеджмент: учебник  /Для экон. спец. вузов – 3-е  изд. –  М. : Банки и биржи, 1998. –  210 с. 

4 Глухов В.В. Основы менеджмента: учебник. – СПб. : Специальная литература, 1995. –  175 с.

5 Де Джордж Р.Т. Настольная  книга бизнесмена. Деловая этика.  – М. : Рипол Классик, 2000. – 310 с.

6 Кабушкин Н.И. Основы менеджмента:  учебник для вузов. – Минск  : БГЭУ, 1996. – 186 с.

7 Кузнецов Ю.В., Подлесных В.И.  Основы менеджмента: учеб.пособие.  – М. : ОЛБИС, 1997. – 126 с.

8 Менеджмент организации: учеб.пособие  / под ред. З.П.Румянцевой, Н.А.Саломатина. –  М. : ИНФРА-М., 1996. –  255 с. 

9 Мескон М., Альберт М., Хедоури  Ф. Основы менеджмента Пер. с англ. / Общ. ред. и вступ.ст. Л.И.Евенко. –  М. : Дело, 1996. –  125 с.

10 Нуруллина Г. Исламская этика  бизнеса. – М. : ИД УММА, 2001. –  150 с.

11 Основы менеджмента: учеб.пособие  / гл.ред. А.А. Радгин. – М. : Центр, 1997. –  120 с. 

12 Петрунин Ю.Ю., Борисов В.К. Этика  бизнеса: уч. пос. –  Изд. 3-е,  перераб., доп. – М. : Дело, 2004. –  325 с.

13 Смирнов Г.Н. Этика бизнеса,  деловых и общественных отношений.  – М. : УРАО, 2001. - 180 с.

14 Соловьев Э.Я. Современный этикет. Деловой протокол: учебное пособие. – М. : Ось-89, 2000. – 220 с.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Мазмұны

 

   Кіріспе ………………………………………………………...3

1 Бизнес этикасының  қазіргі заман концепциялары………….5

2 Кәсіпкердің этикалық  заңдар жинағы. Кәсіпкердің 

   қоғамдық санасы……………………………………………...7

3 Этиканың заңдар жинағы  мен сапалы іскерліктердің 

   концепциясы…………………………………………………..9

4 Іскерлі қатынастардың  этикасы.….………………………...11

5 Корпоративтік этика…………...............................................17

6 Әкімшілік (басқармалы) этика...............................................21

7 Кәсіби этика.............................................................................38

8 Микро және макроэтика.........................................................44

   Әдебиеттер...............................................................................49

 

student.zoomru.ru

Жұмыс бағдарламасы «Бизнес этикасы»

Нысан

ПМУ ҰС Н 7.18.2/06

Жұмыс бағдарламасы

Қазақстан Республикасының ғылым және білім министрлігі

С. Торағыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті Кәсіпорындағы экономика және басқару кафедрасы

ЖҰМЫС БАҒДАРЛАМАСЫ

«Бизнес этикасы» пәнінің

050508 «Есеп және аудит» мамандығының студенттеріне арналған

Павлодар

Мамандықтың жұмыс

оқу жоспары

негізінде әзірленген пәннің

жұмыс бағдарламасын

бекіту парағы

Нысан

ПМУ ҰС Н 7.18.1/08

Бекітемін

ОІ жөнiндегi проректор

__________ Н.Э. Пфейфер

200___ж. «___»_________

Құрастурышы: э.ғ.к., доцент ________________ Омаров М.М.

Кәсіпорындағы экономика және басқару кафедрасы ЖҰМЫС БАҒДАРЛАМАСЫ «Бизнес этикасы» пәні бойынша 050508 «Есеп және аудит» мамандығының студенттеріне арналған Жұмыс бағдарламасы жұмыстың оқу жоспары 050508 «Есеп және аудит» негізінде әзірленген, С.Торайғыров атындағы ПМУ Ғылыми кеңесінің отырысында бекітілген 200__ж.«___»__________, №____хатамма. Кафедра отырысында ұсынылған 200_ж. «__» __________ №_____хаттама. Кафедра меңгерушiсi _________________ С.К. Кунязова Қаржы–экономикалық факультеттің әдiстемелiк кеңесiмен құпталған

200_ж. «___» ____________№____ хаттама.

ӘК төрайымы ____________ Л.А. Сидорова КЕЛIСIЛДI

Факультет деканы ___________ Т.Я. Эрназаров 200_ж. « __» ________

ЖжӘҚБ ҚҰПТАЛДЫ

ЖжӘҚБ бастығы _____________ А.А. Варакута 200_ж. « __» ________

1 Пәннің мақсаттары мен міндеттері Пәннің мақсаты

Оқыту мақсаиы – болашақ мамандарға бизнес этикасы облысында теориялық білім және тәжірибелі дағды беру.

Пәннің міндеттері

Курстың негізгі міндеті бизнес этикасы сұрақтарын бекітілген ережелер мен дәстүрлермен, заңмен сәйкес нарықта тиімді қызмет ету үшін көмектесуге, адалдыққа, ашықтыққа негізделген іскерлік этика ретінде қарастыру. Сонымен қатар курстың міндетіне бизнес этикасының қазіргі заман концепцияларын оқыту, этикалық заңдар жинағын және бизнесте әдептілік пен адамгершілік ұғымдарын түсіну, басқарушылық этиканың, іскерлік қатынастар этикасының ерекшеліктерін, сонымен бірге қоғам алдында бизнестің әлеуметтік жауапкершілігін оқыту, этика мен әдептің кәсіпкерлік қызметтің табыстылығына әсер ету сұрақтары енетін кәсіпкерлік қызмет этикасының мәнін айқындау жатады.

Студент пәнді оқып бітірген соң білуге қажет:

Бизнес этикасы этикалық нормалар мен ережелердің әртүрлі концепциялары арқылы бизнес пен қоғамның қарым-қатынастарын реттеу сұрақтарымен айналысатын салыстырмалы жас ғылым. Бизнес этикасы компаниялар арасында, компаниялар мен қоғам арасында қарым-қатынастарды, фирма ішіндегі қатынастарды, жеке адамдар арасындағы іскерлік байланыстардызерттейді.

Бизнес этикасы психология, маркетинг, менеджмент, экономикалық теория негіздері, экономикалық тарих, әлеуметтану және т.б пәндердің әдістері мен тәсілдерін қолданады. Студент пәнді оқып бітірген соң істей білу қажет:

Кәсіпорынға минималды экономикалық және кадрлық шығындарда бәсекелес нарықта ұзақ мерзімді қызмет ету мүмкіндіктерін беретін дұрыс, этикалық, тиімді басқарушылық шешімдер қабылдау.

2 Пререквизиттер:

- маркетинг;

- менеджмент негіздері;

- әлеуметтану;

- философия;

- экономикалық теория негіздері.

3 Пәннің мазмұны

Пәннің тақырыптық

жоспары

Нысан

ПМУ ҰС Н 7.18.2/10

3.1 050508 «Есеп және аудит» мамандықтың жалпы орта білім негізіндегі, сырттай оқу түрі, т. ж. 2005 тақырыптық жоспары

ПӘННІҢ ТАҚЫРЫПТЫҚ ЖОСПАРЫ
Тақырыптардың атауы Сағаттар саны
Дәріс Тәж. Зерт. СӨЖ
1 2 3 4 5 6
1 Бизнес этикасы пәні. Бизнес этикасының қазіргі заман концепциялары 2 2 - 15
2 Кәсіпкердің этикалық заңдар жинағы. Кәсіпкердің қоғамдық санасы 2 2 - 10
3 Этиканың заңдар жинағы мен іскерлік қасиеттердің концепциясы 2 2 - 10
4 Іскерлі қатынастардың этикасы 3 2 - 10
5
Корпоративтік этика
2 2 - 15
6

Әкімшілік (басқармалы) этика. Басқарушы этикасы

2 2 - 15
7

Кәсіби этика

2 2 - 15
8 1 - - 15
БАРЛЫҒЫ: 16 14 - 105

4 Теориялық курстың мазмұны 4.1 Дәріс сабақтарының мазмұны Тақырып 1 Бизнес этикасы пәні. Бизнес этикасының қазіргі заман концепциялары

Бизнес этикасының мазмұны мен түсінік анықтамасы. Негізгі этикалық концепциялар. Утилитаризм, деонтикалық этика мен әділдік этикасының айырмашылығы және өзара байланыстары. И. Кант қалаған деонтикалық концепцияның этикалық негіздері.

Тақырып 2 Кәсіпкердің этикалық заңдар жинағы. Кәсіпкердің қоғамдық санасы

Кәсіпкердің қоғамдық санасы. Этикалық заңдар жинағы. Бизнестегі адамгершілік нормалардың түсінігі. Кәсіпкер қызметінің әдептілігін қамтамасыз ететін оның қасиеттері.

Тақырып 3 Этиканың заңдар жинағы мен іскерлік қасиеттердің концепциясы

Іскерлік қасиеттердің концепциясы. Бизнесменнің мінездемелері. Менеджердің мінездемелері. Бастықтың қасиеттері.

Тақырып 4 Іскерлі қатынастардың этикасы

Коммуникациялар этикасы. Іскерлік келіссөздер жүргізудің технологиялары. Келіссөздер кезеңдері. Дауларды шешу. Сыйлықтар сыйлаудың, келіссөздердің ережесі. Сөз сөйлеушінің ережесі. Тыңдаушының ережесі. Түрлі ұлттық мәдениет этикасының ерекшеліктері. Типтік қателердің түрлері. Киім таңдау кезіндегі және келіссөздер жүргізу кезіндегі басқа элементтердің әдеп ережелері.

Тақырып 5 Корпоративтік этика

Компанияның этикасы мен мәдениеті. Корпоративтік мәдениет. Ұйымның миссиясы. Корпоративтік имидж. Корпоративтік мәдениеттің қағидалары. Корпоративтік мәдениетті қолдау механизмдері.

Тақырып 6 Әкімшілік (басқармалы) этика. Басқарушы этикасы

Басқарушы этикасы. Басқарушылық этиканың түсінігі. Менеджмент этикасының метамарфозалары. Тиімді менеджерге қажетті қасиеттер. Басқару стилі мен әдістері. Басқарушының жұмыскерлермен жеке қарым-қатынастары. Жетекшілік пен көшбасшылық түсініктері. Ұжымдық жұмыстың технологиялары. Адамдардың темпераменті және ұжымдағы климат. Персоналды таңдау барысында әлеуметтік-психологиялық сипаттамалар.

Тақырып 7 Кәсіби этика

Кәсіби әдептің түсінігі және оның мазмұны. Қарым-қатынас ережесі. Әдептің негізгі әмбебап талаптары. Кәсіби этиканың элементтері. Адамдардың құндылық бағдарының қызмет түрімен байланысы.

Тақырып 8 Микро және макроэтика

Бизнес этиканың деңгейлері және жүйелері. Қазақстандағы бизнес этиканың дамуы. Шағын бизнестің проблемалары. Нарықтың ірі қатысушыларында этикалық сипаттағы проблемалары. Проблемаларды шешу механизмдері. ҚР шарттарында бизнес этиканың проблемаларын шешуде әлемдік тәжірибені қолдану.

4.2 Тәжіребелік сабақтардың мазмұны Тақырып 1 Бизнес этикасы пәні. Бизнес этикасының қазіргі заман концепциялары

1 Бизнес этикасының түсінігі, мәні, мазмұны, міндеттері (әңгімелесу).

2 Бизнес этикасының негізгі концепциялары және олардың айырмашылықтары (іскерлік ойын).

Тақырып 2 Кәсіпкердің этикалық заңдар жинағы. Кәсіпкердің қоғамдық санасы

1 Әдептілік кодексінің түсінігі. Кәсіпкердің қызметінің құқықтық негізі.

2 Бизнес және дін.

3 Студенттің моральді әдеп кодексін құруы (іскерлік ойын).

Тақырып 3 Этиканың заңдар жинағы мен іскерлік қасиеттердің концепциясы

1 Кәсіпкердің жеке қасиеттері.

2 Кәсіпорын әдеп кодексі оның бөліктері.

2 Пікір айту парағы (іскерлік ойын).

Тақырып 4 Іскерлі қатынастардың этикасы

1 Келіссөз жүргізу әдебі. Келіссөз кезеңдері.

2 Дау-жанжалды шешу.

3 Көпшілік алдында сөйлеу этикасы (іскерлі ойын).

Тақырып 5 Корпоративтік этика

1 Корпоративтік этика мен мәдениет пайда болуының және қалыптасуының экономикалық, әлеуметтік негіздері.

2 Корпоративтік мәдениеттің элементері, кәсіпорынның бәсекеге қабілеттігі үшін оның мәні.

3 Корпоративтік мәдениеттің принцптері. Корпоративтік мәдениетті қолдау механизмі.

Тақырып 6 Әкімшілік (басқармалы) этика. Басқарушы этикасы

1 Басқару этикасының мәні, мақсаты, міндеттері, принцптері.

2 Басшы мен бағынушы адамдардың өзара қарым-қатынасының механизмі мен әдіс-тәсілі.

3 Менеджердің қасиеттері (тапсырмаға жауаптар)

4 Басқарушының жұмыскермен тиімді қарым-қатынасы (іскерлік ойын). Тақырып 7 Кәсіби этика

1 Кәсіби этика түсінігі және мазмұны. Кәсіби этиканың элементтері.

2 Әдептіліктің негізгі әмбебап талаптары.

3 Кейстер.

Тақырып 8 Микро және макроэтика

1 Бизнес этикасының денгейлері мен жүйелері.

2 Қазақстанда бизнес этиканың дамыуы..

3 Кейстер.

4.3 СӨЖ мазмұны

050508 «Есеп және аудит» мамандықтың жалпы орта білім негізіндегі, сырттай оқу түрі

СӨЖ түрі Есеп түрі Бақылау түрі Сағаттарда көлемі
1 Дәрістерді әзірлеу Сабақтарға қатысу 24
2 Тәжірибелік сабақтарға қатысу Жұмыс дәптері Сабаққа қатысу, тапсырмаға жауаптар 24
3 Бақылау жұмыстарға дайындалу Бақылау жұмысы Бақылау жұмысын қорғау 33
4 Бақылау шараларына дайындалу МБ тапсырмаларын тапсыру 24
Барлығы 105

Өзіндік оқуға арналған тақырыптар Тақырып 1 Бизнес этикасы пәні. Бизнес этикасының қазіргі заман концепциялары

Бизнес этикасының мәні, міндеттері. Негізгі концепциялары: утилитаризм; деонтикалық этика, әділдік этикасы.

Ұсынылатын әдебиет: [1,9]

Бақылау түрі: конспект

Тақырып 2 Кәсіпкердің этикалық заңдар жинағы. Кәсіпкердің қоғамдық санасы

Этикалық заңдар жинағы туралы түсінік. Кәсіпкер қызметінің құқықтық негіздері. Кәсіпкер идеологиясының мәні.

Ұсынылатын әдебиет: [1,3,7]

Бақылау түрі: конспект

Тақырып 3 Этиканың заңдар жинағы мен іскерлік қасиеттердің концепциясы

Іскерлік қасиеттер концепциясын түсіну. Этикалық заңдар жинағының түрлері. Компанияның қызмет түрі мен көлемінің оның этикалық нормаларымен байланысы.

Ұсынылатын әдебиет: [3,4,5]

Бақылау түрі: конспект

Тақырып 4 Іскерлі қатынастардың этикасы

Келіссөздер жүргізу этикасы. Коммуникация каналдары. Келіссөздер жүргізу кезеңдері. Дауларды шешу.

Ұсынылатын әдебиет: [7,8,9]

Бақылау түрі: конспект

Тақырып 5 Корпоративтік этика

Корпоративтік этика мен мәдениеттің пайда болуы мен қалыптасуының экономикалық, әлеуметтік, негіздері. Корпоративтік мәдениеттің элементтері, кәсіпорынның бәсекеге қабілеттігі үшін оның мәні.

Ұсынылатын әдебиет: [1,6,7]

Бақылау түрі: конспект

Тақырып 6 Әкімшілік (басқармалы) этика. Басқарушы этикасы

Басқару этикасының мәні, мақсаттары, міндеттері, қағидалары. Басқарушы және жұмыскерлердің қарым-қатынас механизмдері мен әдістері. Ұжымдағы әлемуметтік-психологиялық климатты жақсарту әдістері. Басқарушының мінез-құлығы - көшбасшылық, ұжыммен жұмыс істей білу. Көшбасшылар типтері.

Ұсынылатын әдебиет: [2,9,11,12]

Бақылау түрі: конспект

Тақырып 7 Кәсіби этика

Кәсіби әдеп түсінігі. Түрлі әлеуметтік топтар өкілдерінің іскерлік әдеп туралы түсініктері. Әртүрлі мамандықтарға арналған этиканың негізгі нормалары.

Ұсынылатын әдебиет: [1,7,9]

Бақылау түрі: конспект

Тақырып 8 Микро және макроэтика

Қазақстанда бизнес этиканың дамуы. Этикалық ғылым дамуының әлемдік тенденциялары және әлемдік тәжірибені Қазақстан жағдайында қолдану.

Ұсынылатын әдебиет: [10,12,13]

Бақылау түрі: конспект

Бақылау жұмыстардың тақырыптары

  1. Бизнес этикасы туралы ғылымның пайда болу мәні мен міндеттері
  2. Бизнес этикасының қазіргі заман концепциялары
  3. Бизнес этикасының қазіргі заман концепцияларының оң және теріс сипаттары
  4. Утилитаризм концепциясының негізі
  5. Деонтикалық этиканың негізі
  6. Әділдік этиканың негізі
  7. Бизнес этикасындағы моральдық құқық
  8. Іскерлік қасиеттердің концепциясы
  9. Этикалық заңдар жинағы және кәсіпкердің идеологиясы
  10. Іскерлік қатынастардың этикасы
  11. Кәсіпкердің іскерлік қасиеттер концепциясы
  12. Қоғам алдындағы бизнестің әлеуметтік жауапкершілігінің мәні
  13. Корпоративтік этиканың мәні мен мағынасы
  14. Ұйымның корпоративтік этикасын қалыптастыру
  15. Корпоративтік этиканың сыртқы және ішкі факторларының өзара байланысы
  16. Ұйымның әдептілік кодексі
  17. Кеңестік кезеңнен кейінгі қоғам және оның бизнес бағдары
  18. Басқарушының әдеп элементтері және жұмыскерлердің әлеуметтік-психологиялық сәйкестігінің мәні
  19. Іскерлік этикеттің негізгі қағидалары
  20. Қазақстан кәсіпорындары жағдайларында әдептің даму бағыттары
  21. Кәсіпкерлер және қайырымдылық
  22. Экономика және адамгершілік
  23. Менеджердің кәсіби этикасы
  24. Мінез-құлықтағы тұлғааралық қатынастар
  25. Кәсіби этика
  26. Іскерлік өмірдің этикалық проблемалары
  27. Бизнес этикасының құрылымы
  28. Дін және бизнес
  29. Қазақстандық кәсіпкерліктің жетекшілері: адамгершілік суреті
  30. Халықаралық бизнестегі іскерлік мәдениет және ХХI ғасырдағы кәсіпкерлік идеологиясы

Әдебиет Негізгі

  1. Уткин Э.А. Этика бизнеса. Учебник для вузов. М.: Теис, 2003
  2. Мескон М.А., Альберт М., Хедуори Ф. Основы Менеджмента. Пер. с анг. - М., 1992.
  3. Герчикова И.Н. Деловая этика и регулирование международной коммерческой практики Уч.пос. М: Консалтбанкир
  4. Де Джордж Р.Т.Деловая этика Учебный курс для колледжей и университетов. М: Прогресс /Рипол Классик
  5. Кузнецов А.Н.Деловое общение Деловой этикет Учебное пособие для вузов. М: ЮНИТИ-ДАНА
  6. Лерман Е., Костюк К. Корпоративная этика и ценностный менеджмент Сб.статей по матер.междунар.конференции 21.11.02г. М: ЭПИцентр /Интеграл-Информ /Кнорус
  7. Де Джордж Р.Т.Настольная книга бизнесмена Деловая этика. М: Рипол Классик /Прогресс
  8. Смирнов Г.Н. Этика бизнеса, деловых и общественных отношений. М: УРАО
  9. Петрунин Ю.Ю., Борисов В.К. Этика бизнеса Уч.пос. Изд. 3-е,перераб.,доп. М: Дело
  10. Нуруллина Г. Исламская этика бизнеса М: ИД УММА
  11. Басовский Л.Е. Менеджмент. - М., ИНФРА-М, 2003.
  12. Гончаров В.В. Руководство для высшего управленческого персонала. в поисках совершенства управления: опыт лучших пром. фирм США, Японии и стран Западной Европы, в 2-х томах, 3-е изд, доп. - М.: ЮНИТИ, 1998.
  13. Вольфганг Хойер. Как делать бизнес в Европе. Издательство, «Прогресс». – М., 1999.
Қосымша
  1. Макашова Н. Этика и экономическая теория // Общественные науки и современность. 1992. № 3.
  2. Шихирев П. Психика и мораль в конфликте // Общественные науки и современность. 1992. № 3.
  3. Апресян P. Ценностные контраверзы предпринимательства // Общественные науки и современность. 1993. № 2.
  4. Breyhi'ooke D. Ethics in the World of Business. New York, 1983.
  5. Hoffman W.M.. Moore J.M. Business Ethics. New York, 1984.
  6. Nash L. Good Intention Aside: a Manager's Guide to Resolving Ethical Problems. Cambridge (Mass.), 1990.
  7. CederhhmJ., Charles,1.D. Ethics at Work. Wadsworth, 1990.
  8. Ролз Дж. Теория справедливости. Новосибирск, 1995.
  9. Петрунин Ю. Ю. Этика бизнеса: современные концепции. «КМ Онлайн», 2002-2003   © «Кирилл и Мефодий»

Лист согласования Форма

рабочей программы Ф СО ПГУ 7.18.1/11

дисциплины

2009-2010 оқу жылына арналған

«Бизнес этикасы» пәні бойынша

пәннің жұмыс бағдарламасының келісім беті

Достарыңызбен бөлісу:

kzref.org

Бизнес этикасы — реферат

Қазақстан Республикасының  Ғылым және білім министірлігі

С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті

 

 

 

 

 

А.Р. Тулегенов

 

 

 

БИЗНЕС ЭТИКАСЫ

Экономика мамандықтары бойынша 

студенттерге арналған оқу құралы

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Павлодар

УДК 330.3: 174.4 (075.8)

ББК 87. 75 я 73

Т 78

 

С. Торайғыров атындағы ПМУ Ғылыми  кеңесімен  ұсынылған

 

 

Рецензент:

С. Қ. Кунязова - экономика ғылымының кандидаты, доцент

 

 

 

Т 78  Тулегенов А. Р.

         Бизнес этикасы: оқу нұсқауы.  – Павлодар, 2006. – 50 б.

 

 

 

Оқу құралында бизнес этикасының негізгі теоретикалық концепциясы, ғылым саласындағы өз орны, этика табысының белгілері қарастырылған.

Оқу құралы «Экономика» 050506, «Менеджмент» 050507, «Есеп және аудит» 050508, «Қаржы» 050509, «Маркетинг» 050511 мамандықтарының  мемлекеттік стандарттарға және пән бағдарламасының үлгісіне сәйкес әзірленген және күндізгі және сырттай оқитын студенттерге ұсынылады.

 

 

 

 

 

 

 

                                                                               УДК 330.3: 174.4 (075.8)

                                                                                               ББК 87. 75 я 73

 

 

 

 

                                                                                © Тулегенов А. Р., 2006

    © С. Торайғыров  атындағы Павлодар            

              мемлекеттік университеті, 2006

Кіріспе

Осы оқу құралында келесі жағдайлар  қарастырылады: бизнес этикасы тәжірибе, ғылым, өнер ретінде; бизнес этикасының ғылым ретінде дамуы – оның негізгі концепциялар мен қазіргі  кездегі тұжырымдамалар; іскерлі қатынастардың процесінің толық айналымы; этикеттің негізгі түсініктері; басқару әдісі; этика деңгейлері; басқару  принциптері; этика табыстарының өлшемдері.

Бизнес этикасы - ең жас ғылымын  саласының  бiрi. Бизнес әдебi кәсiби әдепке жатады. Кәсiби әдеп белгiлi қызмет түрлерiне  тән нормаларды, стандарттарды өндiредi.

Бизнес  этикасы - бұл  қарым-қатынас  түрiн жазатын  тәртiп кодексi. Кәсiпкерлердiң  өз мiндеттерiн осы  немесе басқа салада орындаулары  олардың көзқарасы бойынша ең жақсы  болып  көрсетiледi. Әдеп  ортасында  мораль тұр,  немесе өнегелiк қарым-қатынас жүйесi, әрекет мотивтерi, сезiм және ақыл-ой.Бұл жүйелер адамдардың ұжымдағы  қарым-қатынастарын және қылықтарын  қарым-қатынас шектерiн анықтайды.

Бизнес  этикасы экономистер  мен менеджерлердi  дайындауда ажырағысыз бөлiгi болуы керек.

Келешекке қызмет ететiн кәсiпкерлерге  олар өздерi және олардың серiктестерi мораль нормаларын ұстану туралы ойлану қажет. Оқытудың мақсаты - болашақ мамандарға этика бизнесiнiң саласында теориялық және тәжiрбиелiк  дағды бiлiмдерiн беру.

Курстың негiзгi мiндетi болып - дәстүрлер мен ережелер арқылы бекiтiлген нарықтық заңдылыққа байланысты берiлген сөзге нәтижелi, әдiл ашық түрде қызмет ететiн бизнес әдебiнiң сұрақтарын iскер әдеп ретiнде қарастыру болып табылады. Сонымен қоса, курстың мiндетiне  өндiрiстiк iс әрекеттiң әдептiлiк мәнiн ашу жатады, мұнда келесi сұрақтар қарастырылады: қазiргi бизнес әдебiнiң тұжырымдамасы, әдептiлiк кодекс түсiнiгi, бизнестегi мораль және жауапкершiлiк түсiнiктерi, басқару әдебiнiң  ерекшелiгiн оқып үйрену, iскер байланыс әдебi, сонымен қатар бизнестiң қоғам алдындағы әлеуметтiк жауапкершiлiгi, әдеп пен әдептiлiктiң өндiрiстiк iс әрекеттi нәтижелi орындауға әсер етедi.

Студент курс алғаннан кейiн бiлуi қажет:

- бизнес этикасы әртүрлi тұжырымдамалар арқылы бизнестiң өзара тәртiп мәселелерi және әдеп  ережелерiмен нормаларының салыстырмалы жас ғылым екенiң бiлу керек;

- бизнес этикасы компаниялар  арасындағы қарым-қатынастарды реттейдi, сонымен бiрге компания және  қоғам арасындағы, фирма арасындағы қарым-қатынастарды, жеке тұлғалар арасындағы   iскерлiк байланыстарды реттейдi;

- бизнес этикасы психология, маркетинг,  менеджмент, экономия теориясы, экономикалық  теория негiздерi, әлеуметтану және  т.б. әдiстер мен тәсiлдердi қолданады. 

Белгiлi курсты оқытудың нәтижесiн  алу кезiндегi маңызды дағды ең аз экономикалық және кадрлық бәсекелес  шығынында  адекватты, әдептi, әсерлi, басқарушы шешiмдер, кәсiпорынның ұзақ уақыт өмiр сүруiне мүмкiндiк беру болып табылады.   

Тақырыптамалық жоспар

 

Бизнес этикасының негізгі  түсініктері. Ғылыми пәндердің арасында бизнес этикасының алатын орны.

Бизнес этикасы пәні. 

Бизнес этикасының қазіргі  заман концепциялары.

Кәсіпкердің этикалық заңдар жинағы. Кәсіпкердің қоғамдық санасы.

Этиканың заңдар жинағы мен сапалы іскерліктердің концепциясы.

Іскерлі қатынастардың  этикасы.

Корпоративтік этика.

Тақырып Әкімшілік (басқармалы) этика.

Кәсіби этика.

Микро және макроэтика

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  1. Бизнес этикасының қазіргі заман концепциялары

 

Бизнес әдебiнiң мазмұны және анықтау түсiнiгi.

Әдептiлiктiң утилитарлық - ағартушылық тақырыбының iскерлiк  өмiрiнде адамның экономикалық iс  әрекетiне дiннiң, моральдiң, мәдениеттiң  әсер етуi.

Құрама Штаттар мен  Батыс Европада бизнес әдебi ғылыми тәртiп ретiнде  бұрыннан өмiр сүредi,  менеджмент, экономика, стратегиялық жоспар, қаржы, есеп, маркетинг, ракурсына сәйкес  зерттелетiн. Бизнес этикасы бiлiм саласының  қолданбасы ретiнде Құрама Штат және Батыс Европада ХХ ғасырда 1970 жылдары құрылды.

Ғылыми қауымдастық  және iскерлiк әлем кәсiби бизнесмендер iскерлiк операцияларды жүргiзуде сондай-ақ, «қоғам алдында корпорациялық жауапкершiлiктер», «Әдептiлiк сана сезiм»  қажеттiгiн жетiлдiру туралы  келiсiмге келдi. 1980 жылдар басында АҚШ-та бизнес мектебiнiң көпшiлiгi сонымен бiрге кейбiр университеттер  өздерiнiң оқу бағдарламасында әдеп бизнесiн өткiзедi. Бизнес этикасында бизнестiң мораль мәселелерiнiң 3 негiзгi әдiсi бар. Үш негiзгi жолдамаға тiрелетiн утилитаризм, деонтикалық әдеп, және «әдiлеттiлiк әдебi».  Америка ғалымдары М. Валаскес, Дж. Ролза, Л. Нэш еңбектерiңде көрсетiлген. Қазiргi уақытта бизнес әдебiнiң курсына Ресей және Қазақстан оқу орындарының кейбiр оқу жоспарына кiредi.

Бизнес әдебiнде ең негiзгi лауазымдардың бiрi болып  утилитаризм тұжырымдамасы табылады.  Моральды ақталған болып соңында  ең аз пайдалы тиiмдiлiкке әкелетiн әрекет табылады.

Барлық мүмкiн болатын iс-әрекет  нұқалары негiзiнде  табыс  пен шығын түрiнде жағымды не негативтi тиiмдiлiгiн ескеру қажет  сондай-ақ оның салдарын болжау оның iшiнде  әрбiр жалған нәтижелерiн   теориялық утилитаризм  ережесiн қолдану  толыққанды мәселелерiмен байланысты, оның қатарындағы ең негiзгiсi «қоғамдық пайданы» толығымен анықтау қажеттiлiгi.  Кейбiр жағдайда табыс пен  шығын өлшемге берiлмейдi. Көп жағдайда табыс пен шығын мөлшерiн болжау, сондай-ақ оларды сан жағынан бағалау мүмкiндiгi болмайды.

Сонымен өте белгiлi фундаментальдi ғылыми зерттеулердiң табысы мен  шығысын анықтау мүмкiн емес.

Теориялық нормалар утилитаризмiнiң  жағдайларын келесi принцптермен көрсетуге болады:

1) әдеп көз қарасы  жағынан қандай болмасын акция  заңды, тек  қана мораль нормаларының  реализациясының қажеттiлiгi болған  жағдайда ғана;

2) мораль нормасы түзу тек қана, онымен жүретiн  табыс, альтернативтi норманы қадағалау нәтижесiндегi  жалпы табысынан гөрi жоғары көрсеткiштi болса.

Iскер өмiрдiң  мәселерiне  басқа тұрғыдан қарау деонтикалық  әдептi және  борыштық әдептi  ұсынады. Осы тұрғыда түсiнiк  орталығы құқық болып табылады.  Бұл түсiнiктi кез-келген  бизнесмен  кездестiредi. «Құқық»  терминi адамның кез-келген  нәрсеге қарым-қатынаста моральдi түрде қолдануы. Индивид кез-келген адаммен немесе нақты бейнемен қарым - қатынас жасағанда қандай да бiр құқықтарды игередi.

Моральдi құқықтың 3 ерекшклiгi бар. Олар: жауапкершiлiкпен, автономды  және тең құқықты мүмкiндiктi қамтамасыз ететiн мақсатты таңдауды, iс-әрекеттiң және қамқорлық жасаудың немесе басқа адамдарға көмектесумен байланысты.

Утилитарлық тұрғы және моральдық құқықтық позициялық тұрғының арасындағы басты екi айырмашылықты  бөлiп қарауға болады. Моральдiк құқық моральдiк талаптардың бейнесi болып табылады, ал утилитарлық моральдiк нормалар мәнi бойынша  ұжымдық болып табылады да, онда нормативтiк базалар қоғамдық пайдалы  және сапалы факторлар ретiнде бейнеленедi.

Бизнес этикасы келесi  категориялық  императивтi құрастырады: «адамгершiлiк мақсат ретiнде өзiне немесе басқа адамдарға тек бiр құрал ретiнде қарастырылсын» Кант өз еңбектерiнде  жауапкершiлiк заңдылықтарын этикалық шешiмдердi барлық адамдарға тән рационалистiк этиканы қалыптастыра отырып  қарастырған.  Iскерлiк өмiрдiң мәселелерiн 3 тұрғыдан қарастырғанда бизнес категориясына әдiлдiктi қолдануға талдау жасауымен байланысты. Утилитаризм этикасы және деонтикалық этиканың арасындағы айырмашылық «әдiлдiк этикасын» қолданумен айрықшаланады. 

Соңғысы бизнеспен қоғамды  тұтас қарым - қатынас  негiзiнде  қарастырады, мысалы корпорациялар  арасындағы қарым-қатынас.соған қоса әдiлдiк стандарттары моральдiк құқықтан жоғары тұрмайды. Әдiлдiктiң өзi индивидтiң  моральдiк құқығына негiзделедi.

Дж. Ролз әдiлдiк туралы өзiнiң түсiнiгiн келесi принцптер негiзiнде құрастырған:

1) әрбiр адам  бостандыққа, басқа адамдармен бейбiт өмiр сүруге тең құқықты;

2) әлеуметтiк экономикалық теңсiздiк параметрлерi келесiдегiдей болуы қажет:

а) табысты артық мөлшерде қамтамасыз ету;

б) билiктi    жүргiзушi мекемелер және лауазымды адамдар  тең құқықты болуы керек.

 

   

 

1 сурет -  Бизнес  этикасының қазіргі заман концепциялары

 

Негізгі сұрақтар

 

1 Іскерлік өмірдің әдеп мәселелері.

2 Бизнес әдебінің ғылым ғылым ретінде қалыптасуы.

3 Бизнес әдебінің құрылымы.

4 Мораль және әдеп. Мораль және құқық.

5 Адамдардың қатынас теориясы.

6 Утилитаризм тұжырымдамасы.

7 Деонтикалық этикасы.

8 Әділеттілік этикасы.

 

  1. Кәсіпкердің этикалық заңдар жинағы. Кәсіпкердің қоғамдық санасы

 

Әдеп кодексi. Бизнестегi мораль нормалары түсiнiгi. Кәсiпкердiң  қасиетi iс-әрекетiнiң  этикасын  қамтамасыз ету. Өркениеттi кәсiпкердiң моральдi-этикалық кодексi. 

Мораль - адамдардың қоғамдағы iс-әрекетiн нормативтi бағыттайтын ең негiзгi құралдардың бiрi. Қоғдық сананың және және  қоғамдық   қатынастардың ерекше формасы. Әдептi оқыту пәнi.

Кәсiпкердiң  моральдi - этитикалық кодексi бизнесменнiң моральдi және әдiл, адал кәсiпкер ретiнде тарихи дамуды көрсетедi.ХХ ғасырдың басында Ресей кәсiпкерлерi  кәсiпкерлiк iстiң келесi принцптерiн өндеп шығарған:

1) билiктi құрметте;

2) әдiл және шынайы бол;

3) жеке меншiктi құқықты құрметте;

4) сөзiне сенiмдi бол;

5) адамды сүй және құрметте;

6) қаражат бойынша өмiр сүр;

7) ұмтылғыш бол.

Қазiргi заманғы кәсiпкердiң этикалық кодексi:

1) өзiнiң еңбегiне өзi үшiн ғана емес, қоғам, мемлекет, басқа адамдар үшiн пайдалы  болу сенiммен қарау керек;

2) қоршаған адамдарға  жұмыс жасауға немесе  жасайтын  кәсiпкер ретiнде түсiнiк қалыптастыру  керек;

3) бизнеске сену, оны бизнеске деген қарым-қатынастық қол өнер ретiнде шығармашылық ретiнде қабылдануы;

4) бәсекелестiктi  ынтымақтастыққа  жетудi көздейтiн қажеттiлiк ретiнде мойындау;

5) өзiндi және басқа тұлғаны силау-өзiңдi сияқты;

6) кез келген меншiктi, мемлекеттiк билiктi, қоғамдық қозғалысты, әлеуметтiк тәртiптi, заңдылықты силау;

7) басқа адамдарға сенiм бiлдiру, кәсiптiлiктi және басқа адамдардың  бiлiктiлiгiн  силау;

8)  бiлiм, ғылым, мәдениеттiң құндылығын мойындау;

9)  экологияны қорғау;

10) жаңалыққа ұмтылу;

11)  гуманизм.

Идеология - нақты қоғамның, қарым-қатынастың өзгерiсiне бағытталған  әлеуметтiк iс әрекеттi мақсат тұтатын  әлеуметтiк мәселелер, қақтығыстар  адамдардың қарым-қатынасы, бiр-бiрiмен iс әрекет жасауы,  көрiнетiн  көз  қарастары  мен  идеяларының  жүйесi.

Қоғамның идеолгиялық  құндылықтарынсыз олар  қалыптаспайды. Сондықтан әлеуметтiк құндылықтардың орнына  саяси технология  деңгейiндегi  либералды    қүндылықтар енгiзiлдi.

Егер идеологиялық жүйе болмаса мемлекеттiң құрылымы идеологияның саяси қолданбалы сипатында болады. Кез келген қала, қауымдастық оркениет, идеясыз қызмет етпейдi. Ойсыз жолшылық болады. Ұлттық идея - бұл әрбiр ұлттың уневерсал мәнiн менгеретiн құндылықтар жүйесi.

Кәсiпкердiң идеологиясы - патриотизмге, жаналыққа ұмтылуға, әлеуметтiк бостандықты материалдық приоритеттiн табысты көзi ретiнде қарастырылады.

Кәсiпкердiң идеологиясы  оның элемдi түсiнiумен сипатталды, ол қоршаған әлемдi және оның басқа компанеттерiмен  байланыста болатын оның суретiмен  бейнеленедi - нақты идея кәсiпкердiң тәжiрiбиелiк iс әрекетiне күштi әсер етедi.

 

Негізгі сұрақтар

student.zoomru.ru

Бизнес этикасы

Қазақстан Республикасының Ғылым және білім министірлігі

С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті

А.Р. Тулегенов

БИЗНЕС ЭТИКАСЫ

Экономика мамандықтары бойынша

студенттерге арналған оқу құралы

Павлодар

УДК 330.3: 174.4 (075.8)

ББК 87. 75 я 73

Т 78

С. Торайғыров атындағы ПМУ Ғылыми кеңесімен ұсынылған

Рецензент:

С. Қ. Кунязова  экономика ғылымының кандидаты, доцент

Т 78 Тулегенов А. Р.

Бизнес этикасы: оқу нұсқауы. – Павлодар, 2006. – 50 б.

Оқу құралында бизнес этикасының негізгі теоретикалық концепциясы, ғылым саласындағы өз орны, этика табысының белгілері қарастырылған.

Оқу құралы «Экономика» 050506, «Менеджмент» 050507, «Есеп және аудит» 050508, «Қаржы» 050509, «Маркетинг» 050511 мамандықтарының мемлекеттік стандарттарға және пән бағдарламасының үлгісіне сәйкес әзірленген және күндізгі және сырттай оқитын студенттерге ұсынылады.

УДК 330.3: 174.4 (075.8)

ББК 87. 75 я 73

© Тулегенов А. Р., 2006

© С. Торайғыров атындағы Павлодар

мемлекеттік университеті, 2006

Кіріспе

Осы оқу құралында келесі жағдайлар қарастырылады: бизнес этикасы тәжірибе, ғылым, өнер ретінде; бизнес этикасының ғылым ретінде дамуы – оның негізгі концепциялар мен қазіргі кездегі тұжырымдамалар; іскерлі қатынастардың процесінің толық айналымы; этикеттің негізгі түсініктері; басқару әдісі; этика деңгейлері; басқару принциптері; этика табыстарының өлшемдері.

Бизнес этикасы - ең жас ғылымын саласының бiрi. Бизнес әдебi кәсiби әдепке жатады. Кәсiби әдеп белгiлi қызмет түрлерiне тән нормаларды, стандарттарды өндiредi.

Бизнес этикасы - бұл қарым-қатынас түрiн жазатын тәртiп кодексi. Кәсiпкерлердiң өз мiндеттерiн осы немесе басқа салада орындаулары олардың көзқарасы бойынша ең жақсы болып көрсетiледi. Әдеп ортасында мораль тұр, немесе өнегелiк қарым-қатынас жүйесi, әрекет мотивтерi, сезiм және ақыл-ой.Бұл жүйелер адамдардың ұжымдағы қарым-қатынастарын және қылықтарын қарым-қатынас шектерiн анықтайды.

Бизнес этикасы экономистер мен менеджерлердi дайындауда ажырағысыз бөлiгi болуы керек.

Келешекке қызмет ететiн кәсiпкерлерге олар өздерi және олардың серiктестерi мораль нормаларын ұстану туралы ойлану қажет. Оқытудың мақсаты - болашақ мамандарға этика бизнесiнiң саласында теориялық және тәжiрбиелiк дағды бiлiмдерiн беру.

Курстың негiзгi мiндетi болып - дәстүрлер мен ережелер арқылы бекiтiлген нарықтық заңдылыққа байланысты берiлген сөзге нәтижелi, әдiл ашық түрде қызмет ететiн бизнес әдебiнiң сұрақтарын iскер әдеп ретiнде қарастыру болып табылады. Сонымен қоса, курстың мiндетiне өндiрiстiк iс әрекеттiң әдептiлiк мәнiн ашу жатады, мұнда келесi сұрақтар қарастырылады: қазiргi бизнес әдебiнiң тұжырымдамасы, әдептiлiк кодекс түсiнiгi, бизнестегi мораль және жауапкершiлiк түсiнiктерi, басқару әдебiнiң ерекшелiгiн оқып үйрену, iскер байланыс әдебi, сонымен қатар бизнестiң қоғам алдындағы әлеуметтiк жауапкершiлiгi, әдеп пен әдептiлiктiң өндiрiстiк iс әрекеттi нәтижелi орындауға әсер етедi.

Студент курс алғаннан кейiн бiлуi қажет:

- бизнес этикасы әртүрлi тұжырымдамалар арқылы бизнестiң өзара тәртiп мәселелерi және әдеп ережелерiмен нормаларының салыстырмалы жас ғылым екенiң бiлу керек;

- бизнес этикасы компаниялар арасындағы қарым-қатынастарды реттейдi, сонымен бiрге компания және қоғам арасындағы, фирма арасындағы қарым-қатынастарды, жеке тұлғалар арасындағы iскерлiк байланыстарды реттейдi;

- бизнес этикасы психология, маркетинг, менеджмент, экономия теориясы, экономикалық теория негiздерi, әлеуметтану және т.б. әдiстер мен тәсiлдердi қолданады.

Белгiлi курсты оқытудың нәтижесiн алу кезiндегi маңызды дағды ең аз экономикалық және кадрлық бәсекелес шығынында адекватты, әдептi, әсерлi, басқарушы шешiмдер, кәсiпорынның ұзақ уақыт өмiр сүруiне мүмкiндiк беру болып табылады.

kzdocs.docdat.com

Тақырыптамалық жоспар — реферат

БИЗНЕС ЭТИКАСЫ

Тақырыптамалық  жоспар

 

  1. Бизнес этикасының негізгі түсініктері. Ғылыми пәндердің арасында бизнес этикасының алатын орны.
  2. Бизнес этикасы пәні. 
  3. Бизнес этикасының қазіргі заман концепциялары.
  4. Кәсіпкердің этикалық заңдар жинағы. Кәсіпкердің қоғамдық санасы.
  5. Этиканың заңдар жинағы мен сапалы іскерліктердің концепциясы.
  6. Іскерлі қатынастардың этикасы.
  7. Корпоративтік этика.
  8. Тақырып Әкімшілік (басқармалы) этика.
  9. Кәсіби этика.
  10. Микро және макроэтика

 

  1. Бизнес этикасының қазіргі заман концепциялары

 

Бизнес әдебiнiң  мазмұны және анықтау түсiнiгi.

Әдептiлiктiң утилитарлық - ағартушылық тақырыбының iскерлiк  өмiрiнде адамның экономикалық iс  әрекетiне дiннiң, моральдiң, мәдениеттiң  әсер етуi.

Құрама Штаттар мен  Батыс Европада бизнес әдебi ғылыми тәртiп ретiнде  бұрыннан өмiр сүредi,  менеджмент, экономика, стратегиялық жоспар, қаржы, есеп, маркетинг, ракурсына сәйкес  зерттелетiн. Бизнес этикасы бiлiм саласының  қолданбасы ретiнде Құрама Штат және Батыс Европада ХХ ғасырда 1970 жылдары құрылды.

Ғылыми қауымдастық және iскерлiк әлем кәсiби бизнесмендер iскерлiк операцияларды жүргiзуде сондай-ақ, «қоғам алдында корпорациялық жауапкершiлiктер», «Әдептiлiк сана сезiм»  қажеттiгiн жетiлдiру туралы  келiсiмге келдi. 1980 жылдар басында АҚШ-та бизнес мектебiнiң көпшiлiгi сонымен бiрге кейбiр университеттер  өздерiнiң оқу бағдарламасында әдеп бизнесiн өткiзедi. Бизнес этикасында бизнестiң мораль мәселелерiнiң 3 негiзгi әдiсi бар. Үш негiзгi жолдамаға тiрелетiн утилитаризм, деонтикалық әдеп, және «әдiлеттiлiк әдебi».  Америка ғалымдары М. Валаскес, Дж. Ролза, Л. Нэш еңбектерiңде көрсетiлген. Қазiргi уақытта бизнес әдебiнiң курсына Ресей және Қазақстан оқу орындарының кейбiр оқу жоспарына кiредi.

Бизнес әдебiнде ең негiзгi лауазымдардың бiрi болып утилитаризм тұжырымдамасы табылады.  Моральды ақталған болып соңында  ең аз пайдалы тиiмдiлiкке әкелетiн әрекет табылады.

Барлық мүмкiн болатын iс-әрекет  нұқалары негiзiнде  табыс  пен шығын түрiнде жағымды не негативтi тиiмдiлiгiн ескеру қажет  сондай-ақ оның салдарын болжау оның iшiнде әрбiр жалған нәтижелерiн   теориялық утилитаризм  ережесiн қолдану  толыққанды мәселелерiмен байланысты, оның қатарындағы ең негiзгiсi «қоғамдық пайданы» толығымен анықтау қажеттiлiгi.  Кейбiр жағдайда табыс пен  шығын өлшемге берiлмейдi. Көп жағдайда табыс пен шығын мөлшерiн болжау, сондай-ақ оларды сан жағынан бағалау мүмкiндiгi болмайды.

Сонымен өте белгiлi фундаментальдi ғылыми зерттеулердiң табысы мен  шығысын анықтау мүмкiн емес.

Теориялық нормалар утилитаризмiнiң  жағдайларын келесi принцптермен көрсетуге болады:

1) әдеп көз қарасы  жағынан қандай болмасын акция  заңды, тек  қана мораль нормаларының  реализациясының қажеттiлiгi болған  жағдайда ғана;

2) мораль нормасы түзу тек қана, онымен жүретiн  табыс, альтернативтi норманы қадағалау нәтижесiндегi  жалпы табысынан гөрi жоғары көрсеткiштi болса.

Iскер өмiрдiң  мәселерiне  басқа тұрғыдан қарау деонтикалық  әдептi және  борыштық әдептi  ұсынады. Осы тұрғыда түсiнiк  орталығы құқық болып табылады.  Бұл түсiнiктi кез-келген  бизнесмен  кездестiредi. «Құқық»  терминi адамның кез-келген  нәрсеге қарым-қатынаста моральдi түрде қолдануы. Индивид кез-келген адаммен немесе нақты бейнемен қарым - қатынас жасағанда қандай да бiр құқықтарды игередi.

Моральдi құқықтың 3 ерекшелiгi бар. Олар: жауапкершiлiкпен, автономды және тең құқықты мүмкiндiктi қамтамасыз ететiн мақсатты таңдауды, iс-әрекеттiң және қамқорлық жасаудың немесе басқа адамдарға көмектесумен байланысты.

Утилитарлық тұрғы және моральдық құқықтық позициялық тұрғының арасындағы басты екi айырмашылықты бөлiп қарауға болады. Моральдiк құқық моральдiк талаптардың бейнесi болып табылады, ал утилитарлық моральдiк нормалар мәнi бойынша  ұжымдық болып табылады да, онда нормативтiк базалар қоғамдық пайдалы  және сапалы факторлар ретiнде бейнеленедi.

Бизнес этикасы келесi  категориялық  императивтi құрастырады: «адамгершiлiк мақсат ретiнде өзiне немесе басқа адамдарға тек бiр құрал ретiнде қарастырылсын» Кант өз еңбектерiнде жауапкершiлiк заңдылықтарын этикалық шешiмдердi барлық адамдарға тән рационалистiк этиканы қалыптастыра отырып  қарастырған.  Iскерлiк өмiрдiң мәселелерiн 3 тұрғыдан қарастырғанда бизнес категориясына  әдiлдiктi қолдануға талдау жасауымен байланысты. Утилитаризм этикасы және деонтикалық этиканың арасындағы айырмашылық «әдiлдiк этикасын» қолданумен айрықшаланады. 

Соңғысы бизнеспен қоғамды  тұтас қарым - қатынас  негiзiнде  қарастырады, мысалы корпорациялар  арасындағы қарым-қатынас.соған қоса әдiлдiк стандарттары моральдiк құқықтан жоғары тұрмайды. Әдiлдiктiң өзi индивидтiң  моральдiк құқығына негiзделедi.

Дж. Ролз әдiлдiк туралы өзiнiң түсiнiгiн келесi принцптер  негiзiнде құрастырған:

1) әрбiр адам  бостандыққа, басқа адамдармен бейбiт өмiр сүруге тең құқықты;

2) әлеуметтiк экономикалық теңсiздiк параметрлерi келесiдегiдей болуы қажет:

а) табысты артық мөлшерде қамтамасыз ету;

б) билiктi    жүргiзушi мекемелер және лауазымды адамдар  тең құқықты болуы керек.

 

   

 

1 сурет -  Бизнес  этикасының қазіргі заман концепциялары

 

Негізгі сұрақтар

 

1 Іскерлік өмірдің әдеп мәселелері.

2 Бизнес әдебінің ғылым ғылым ретінде қалыптасуы.

3 Бизнес әдебінің құрылымы.

4 Мораль және әдеп. Мораль және құқық.

5 Адамдардың қатынас теориясы.

6 Утилитаризм тұжырымдамасы.

7 Деонтикалық этикасы.

8 Әділеттілік этикасы.

 

  1. Кәсіпкердің этикалық заңдар жинағы. Кәсіпкердің қоғамдық санасы

 

Әдеп кодексi. Бизнестегi мораль нормалары түсiнiгi. Кәсiпкердiң  қасиетi iс-әрекетiнiң  этикасын  қамтамасыз ету. Өркениеттi кәсiпкердiң моральдi-этикалық кодексi. 

 

Мораль - адамдардың қоғамдағы iс-әрекетiн нормативтi бағыттайтын ең негiзгi құралдардың бiрi. Қоғдық сананың және және  қоғамдық   қатынастардың ерекше формасы. Әдептi оқыту пәнi.

Кәсiпкердiң  моральдi - этитикалық кодексi бизнесменнiң моральдi және әдiл, адал кәсiпкер ретiнде тарихи дамуды көрсетедi.ХХ ғасырдың басында Ресей кәсiпкерлерi  кәсiпкерлiк iстiң келесi принцптерiн өндеп шығарған:

1) билiктi құрметте;

2) әдiл және шынайы бол;

3) жеке меншiктi құқықты құрметте;

4) сөзiне сенiмдi бол;

5) адамды сүй және құрметте;

6) қаражат бойынша өмiр сүр;

7) ұмтылғыш бол.

Қазiргi заманғы  кәсiпкердiң этикалық кодексi:

1) өзiнiң еңбегiне өзi үшiн ғана емес, қоғам, мемлекет, басқа адамдар үшiн пайдалы  болу сенiммен қарау керек;

2) қоршаған адамдарға  жұмыс жасауға немесе  жасайтын  кәсiпкер ретiнде түсiнiк қалыптастыру керек;

3) бизнеске сену, оны бизнеске деген қарым-қатынастық қол өнер ретiнде шығармашылық ретiнде қабылдануы;

4) бәсекелестiктi  ынтымақтастыққа  жетудi көздейтiн қажеттiлiк ретiнде мойындау;

5) өзiндi және басқа тұлғаны силау-өзiңдi сияқты;

6) кез келген меншiктi, мемлекеттiк билiктi, қоғамдық қозғалысты, әлеуметтiк тәртiптi, заңдылықты силау;

7) басқа адамдарға сенiм бiлдiру, кәсiптiлiктi және басқа адамдардың  бiлiктiлiгiн  силау;

8)  бiлiм, ғылым, мәдениеттiң құндылығын мойындау;

9)  экологияны қорғау;

10) жаңалыққа ұмтылу;

11)  гуманизм.

Идеология - нақты қоғамның, қарым-қатынастың өзгерiсiне бағытталған әлеуметтiк iс әрекеттi мақсат тұтатын әлеуметтiк мәселелер, қақтығыстар адамдардың қарым-қатынасы, бiр-бiрiмен iс әрекет жасауы,  көрiнетiн көз  қарастары  мен  идеяларының  жүйесi.

Қоғамның идеолгиялық  құндылықтарынсыз олар  қалыптаспайды. Сондықтан әлеуметтiк құндылықтардың орнына  саяси технология  деңгейiндегi  либералды    қүндылықтар енгiзiлдi.

Егер идеологиялық жүйе болмаса мемлекеттiң құрылымы идеологияның саяси қолданбалы сипатында болады. Кез келген қала, қауымдастық оркениет, идеясыз қызмет етпейдi. Ойсыз жолшылық болады. Ұлттық идея - бұл әрбiр ұлттың уневерсал мәнiн менгеретiн құндылықтар жүйесi.

Кәсiпкердiң  идеологиясы - патриотизмге, жаналыққа ұмтылуға, әлеуметтiк бостандықты материалдық приоритеттiн табысты көзi ретiнде қарастырылады.

Кәсiпкердiң идеологиясы  оның элемдi түсiнiумен сипатталды, ол қоршаған әлемдi және оның басқа компанеттерiмен  байланыста болатын оның суретiмен  бейнеленедi - нақты идея кәсiпкердiң тәжiрiбиелiк iс әрекетiне күштi әсер етедi.

 

Негізгі сұрақтар

 

1 Әдептілік кодексінің түсінігі.

2 Кәсіпкердің қызметінің құқықтық негізі.

3 Кәсіпкер идеологиясының ішкі мәні.

4 Бизнес және дін.

 

3 Этиканың  заңдар жинағы мен сапалы іскерліктердің концепциясы

 

Iскер сапаның концепциясы.  Бизнесменге сипаттама. Жетекшiнiң  сапасы.

Зонбарт, Кантильон, Шумплер, Гипс кәсiпкерлерiне түсiнiк беру, кәсiпкерлiк - экономикалық белсендiлiктiң ерекше формасы. Экономикалық белсендiк - индивидтың қоғамдық кәсiпке араласуың және өзiнiң өмiр эрекетiң қамтамасыз ететiн қаржылық құралдар мен формалар.

Iскер сапа концепциясы келесiлерден тұрады:

1) әрбiр аралас бiрлiктiң  сапалы және экономикалық - шаруашылық  жолымен нарықты талдауды, оның  тауарлары, темистерi, шарттары тұрғысынан экономикалық жүйенiң дайындығын және сәулеттi (құрылыстық қолөнер) жүйенi iздестiру қабылетi;

2) тауарға, заттарға, шарттарға  мақсатылған кәсiбi құрылымдық  арық жағдайда нәтижежелi сақтап  қалуға  дайындалу және меншiк  кәсiби құрылымды қалыптастыру;

3) нарықтағы барлық жағдайды дұрыс бағалау және өзгерiстердi дұрыс шеше бiлуге қабылеттi болу;

4) сонымен қоса нарық  қажеттiлiгiң анықтау. Бұл қажеттiлiктер  анық болуы мүмкiн, бiрақ қанағаттандырылмайтын,  толығымен қанағаттандырылатың, сапасы аса емес болуы мүмкiн;

5) алғашқы кәсiби шарттарды  жүзеге асыра бiлу, бұлар коньюктуралық  және маркетiнгтiк зерттеудiң   нәтiжесiнен шығады;

Осылардың негiзiнде кәсiпкер осы идеямен айналуға  болатыны жөнiнде шешiмге келедi;

6) кәiпкерлiк жобаны оның мақсаты мен мiндеттерiн, бағынушылардың, серiктестердiң және қызметкерлердiң  осы мақсатқа жетулерiн жүзеге асыру қабылеттерiн қалыптастыру;

7) алдымен механикалық,  технологиялық  немесе ғылыми  техникалық идея түсiнiгiне коз  жүгiрту және сонғы  нятижеге жету  деңгейiн  осы идеяны қолдану мүмкiндiгiн қарастыра бiлу;

8) қажеттi адамдармен  мекемелермен билiк құрылымдармен  коммуникациялық проццеске жету  қабылетi.

Жанашылдық - кәсiпкердiң iскер сапасының концепциясы. Жанашылдықта қорқыныштын болмауы және жанашылдық - тек осы сапалар оған басқалар көрмейтiң және iстемейтiн iс әрекеттi жасауға мүмкiндiк бередi.

Нарықта осы сапаларды  нәтижелi қолдануға болады. Кәсiпкер - нарықтығы тыныштықты қалыптастырушы.

Ол өнiмнiң бiр орнында  тұруына жол беремейдi. Жана тауар жеткiзушiге  және т.б. қойылатың  жаңаталаптар. Менталдық - капиталды игеру және оны басқару, нарық жағдайда кәсiпорын факторынын жүйелеу, осы жағдайда табысқа жету үшiн артық мөлшерде мүмкiндiк туғызу, өзгерiстерге беймделе бiлу, басқарудың ерекше жүйесi, нарықтың сұранысының өзгеруi, иновацияны қабылдау - сапа. Бұларсыз кәсiпорын нәтижелi жұмыс iстей алмайды.

Еркiн күшi, өзiне деген  сенiмi-кәсiпкердiн 8%-тiк бағасы, тұрғылықты жерi кәсiп бойынша.

Керiлiкпен айналысады:

Агрессивтілiк - ол кез келген бiрiншiлiктi менгеруге деген сенiмдiлiк, нақты және мақсатқа бағытталған  инициативаға жұмылдуруға ұмтылу.

Команданы құру қабылетi - шешiм қабылдау қабылетi және өзiне жауапкуершiлiктi алуға дайындалу, қаупке дайындалу қабылетi.

Мобилизацияға қабылеттiк – идея, iс әрекет фактi және құблыстарды, ресурстарды кезектi формада карастыру, сапа және санды, байланыс қарым - қатынасты топтау қабылетi.

 

Негізгі сұрақтар

 

1 Кәсіпкердің жеке қасиеттері.

2 Іскерлік қасиеттерінің тұжырымы.

3 Бизнес өнер сияқты.

4 Кәсіпорын әдеп кодексі оның бөліктері.

 

  1. Іскерлі қатынастардың этикасы 

 

Коммуникация этикасы. Iскер байланысты енгiзу техникасы. Байланыс кезендерi. Қақтығыстарды шешу. Байланыстар  тәртiбi. Әдеп тәртiбi.

Iскер қатынас  - бұл адамдардың қызметтiк ортада жүзенге асатын көп жоспарлы, күрделi дамуы процессы

Олардың мүшелерi арнаулы  статустарға, мақсаттарға жетуде, нақты  тапсырмаларды шешуде көзге түседi.

Арнай байланыстық тәртiп  нормалары бойынша «жазбаша»  және «жазбаша емес» бойланыстары белгiлi. Қызметтегi қабылданған тәртiп және форма iскер әдеп деп аталады. Оның негiзгi қызметi - адамдар арсындағы тәртiптiлiктi қалыптастыру. Екiншi қызметi мақсаттылық және тәжiрбиелiк. Қазiргi замандағы қызмет әдебi ұлтаралық белгiлерге ие, өйткенi оның негiзi  1720 жылы «бас регламентте» 1 Петр дәуiрiнде енгiзiлген, онда шет елдiк идеялар ұсынылған.

yaneuch.ru

Бизнес этикасы — реферат

Дата: 19 Февраля 2013 в 13:55Автор: m**********@mail.ruТип: реферат

Краткое описание

Осы оқу құралында келесі жағдайлар қарастырылады: бизнес этикасы тәжірибе, ғылым, өнер ретінде; бизнес этикасының ғылым ретінде дамуы – оның негізгі концепциялар мен қазіргі кездегі тұжырымдамалар; іскерлі қатынастардың процесінің толық айналымы; этикеттің негізгі түсініктері; басқару әдісі; этика деңгейлері; басқару принциптері; этика табыстарының өлшемдері.Бизнес этикасы - ең жас ғылымын саласының бiрi. Бизнес әдебi кәсiби әдепке жатады. Кәсiби әдеп белгiлi қызмет түрлерiне тән нормаларды, стандарттарды өндiредi.Бизнес этикасы - бұл қарым-қатынас түрiн жазатын тәртiп кодексi. Кәсiпкерлердiң өз мiндеттерiн осы немесе басқа салада орындаулары олардың көзқарасы бойынша ең жақсы болып көрсетiледi. Әдеп ортасында мораль тұр, немесе өнегелiк қарым-қатынас жүйесi, әрекет мотивтерi, сезiм және ақыл-ой.Бұл жүйелер адамдардың ұжымдағы қарым-қатынастарын және қылықтарын қарым-қатынас шектерiн анықтайды.Бизнес этикасы экономистер мен менеджерлердi дайындауда ажырағысыз бөлiгi болуы керек.Келешекке қызмет ететiн кәсiпкерлерге олар өздерi және олардың серiктестерi мораль нормаларын ұстану туралы ойлану қажет. Оқытудың мақсаты - болашақ мамандарға этика бизнесiнiң саласында теориялық және тәжiрбиелiк дағды бiлiмдерiн беру.Курстың негiзгi мiндетi болып - дәстүрлер мен ережелер арқылы бекiтiлген нарықтық заңдылыққа байланысты берiлген сөзге нәтижелi, әдiл ашық түрде қызмет ететiн бизнес әдебiнiң сұрақтарын iскер әдеп ретiнде қарастыру болып табылады. Сонымен қоса, курстың мiндетiне өндiрiстiк iс әрекеттiң әдептiлiк мәнiн ашу жатады, мұнда келесi сұрақтар қарастырылады: қазiргi бизнес әдебiнiң тұжырымдамасы, әдептiлiк кодекс түсiнiгi, бизнестегi мораль және жауапкершiлiк түсiнiктерi, басқару әдебiнiң ерекшелiгiн оқып үйрену, iскер байланыс әдебi, сонымен қатар бизнестiң қоғам алдындағы әлеуметтiк жауапкершiлiгi, әдеп пен әдептiлiктiң өндiрiстiк iс әрекеттi нәтижелi орындауға әсер етедi.Студент курс алғаннан кейiн бiлуi қажет:- бизнес этикасы әртүрлi тұжырымдамалар арқылы бизнестiң өзара тәртiп мәселелерi және әдеп ережелерiмен нормаларының салыстырмалы жас ғылым екенiң бiлу керек;- бизнес этикасы компаниялар арасындағы қарым-қатынастарды реттейдi, сонымен бiрге компания және қоғам арасындағы, фирма арасындағы қарым-қатынастарды, жеке тұлғалар арасындағы iскерлiк байланыстарды реттейдi;- бизнес этикасы психология, маркетинг, менеджмент, экономия теориясы, экономикалық теория негiздерi, әлеуметтану және т.б. әдiстер мен тәсiлдердi қолданады. Белгiлi курсты оқытудың нәтижесiн алу кезiндегi маңызды дағды ең аз экономикалық және кадрлық бәсекелес шығынында адекватты, әдептi, әсерлi, басқарушы шешiмдер, кәсiпорынның ұзақ уақыт өмiр сүруiне мүмкiндiк беру болып табылады. Тақырыптамалық жоспарБизнес этикасының негізгі түсініктері. Ғылыми пәндердің арасында бизнес этикасының алатын орны. Бизнес этикасы пәні. Бизнес этикасының қазіргі заман концепциялары. Кәсіпкердің этикалық заңдар жинағы. Кәсіпкердің қоғамдық санасы. Этиканың заңдар жинағы мен сапалы іскерліктердің концепциясы. Іскерлі қатынастардың этикасы. Корпоративтік этика. Тақырып Әкімшілік (басқармалы) этика.Кәсіби этика. Микро және макроэтика

student.zoomru.ru